ABD’den Çin’e 2 milyon varil petrol taşıyabilen dev bir tankerin kiralama maliyeti 80 milyon dolara ulaştı. Bu tutar, SpaceX’in Falcon 9 roketini uzaya göndermek için talep ettiği 74 milyon dolarlık standart fırlatma maliyetini bile geride bırakıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar ve küresel tanker kapasitesindeki daralmanın petrol taşımacılığını benzeri görülmemiş bir maliyet baskısı altına soktuğu bildiriliyor. Petrol tankerlerinin kiralama maliyeti rekor kırdı
Küresel petrol taşımacılığında navlun ücretleri, İran savaşıyla birlikte derinleşen tedarik sorunları nedeniyle hızla yükseliyor. Gemi brokeri Gibson’ın verilerine göre ABD’den Çin’e bir petrol tankerinin kiralanması yaklaşık 80 milyon dolara mal oluyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse SpaceX’in standart Falcon 9 roket fırlatmasının maliyeti 74 milyon dolar seviyesinde. Üstelik yılın başlarında benzer özelliklere sahip bir tankeri ikinci el piyasasından bu tutara yakın bir bedelle satın almak mümkündü.
Taşıma maliyetleri varil başına da dikkat çekici seviyelere ulaştı. ABD’den Çin’e yapılan bir sevkiyatta navlun gideri yaklaşık 40-41 dolara çıktı. Geçen yıl aynı güzergah için ortalama maliyet 4,50 dolar civarındaydı. WTI ham petrolünün varil fiyatının 9 Ekim’de yaklaşık 91 dolar olduğu düşünüldüğünde taşıma giderleri petrolün piyasa değerinin yaklaşık yüzde 45’ine karşılık geliyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki kriz maliyetleri artırıyor
Tanker kiralama ücretlerindeki yükselişin arkasında İran savaşıyla birlikte değişen petrol ticareti rotaları ve kullanılabilir gemi sayısındaki azalma bulunuyor. Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar nedeniyle petrolün farklı gemilere aktarılması ve gemilerin daha uzun rotalar izlemesi gerekiyor. Bazı yolculuklara yaklaşık bir haftalık ek süre ilave ediliyor, bu da küresel tanker filosunun daha uzun süre meşgul olmasına neden oluyor. İran’a yönelik saldırılarda hasar gören gemilerin devre dışı kalması ve bazı tankerlerin Husilerin saldırılarından kaçınmak için Afrika çevresinden dolaşması da kapasiteyi daraltıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki petrol trafiği savaş öncesi seviyenin yaklaşık yüzde 80’ine kadar toparlansa da lojistik sorunlar devam ediyor.
Gemi brokeri SSY’nin değerlendirmelerine göre, enflasyona göre düzeltildiğinde tanker navlun ücretleri, 1960’larda süper tankerlerin kullanılmaya başlanmasından bu yana görülen en yüksek seviyelere çıktı. Böylece 1980’lerde İran-Irak Savaşı sırasında Basra Körfezi’ndeki ticari gemilere yönelik saldırılarla yaşanan tanker krizinin de üzerine çıkıldı.
Yükselen taşıma maliyetleri, ABD petrolünün Asya pazarlarındaki rekabet gücünü de azaltıyor. Asyalı rafineriler ham petrolde alternatifleri değerlendirmeye başlamış durumda. Bununla birlikte taşıma maliyetleri rafinerilerin kar marjlarını da düşürüyor. Avrupa merkezli Repsol’un varil başına 36 dolar olan üçüncü çeyrek rafinaj marjının ekim ayında yaklaşık 15 dolara gerilediği belirtiliyor. Navlun ücretlerinin yükselmeye devam etmesi halinde rafinerilerin ham petrol işleme miktarını azaltması ve küresel petrol ticaretinin yeniden şekillenmesi gündeme gelebilir.
